Babun Araştırması: Kronik Stresin Ömrü Kısalttığı Ortaya Çıktı

Biyologlar, Kenya’da 300 babunu yaşamdan ölüme kadar takip ederek ilginç bulgular elde etti. Kenya’nın geniş ovalarında, dişi babunlar stres altında yaşıyor ve bu durum onların ömrünü kısaltabilir. Dişi babunlar, karmaşık hiyerarşik yapılar, kuraklık, yağmur sezonları ve üreme durumları gibi nedenlerle hayatları boyunca yüksek düzeyde stres hormonuna maruz kalıyorlar ve stres hormonu düzeyleri düşük olanlara göre daha yüksek ölüm riski taşıyorlar.

Yardımcı Biyolojik Antropoloji Profesörü Fernando Campos, Teksas Üniversitesi San Antonio’da şunları söylüyor: “Sosyal çevrenin en kronik stres oluşturma potansiyeline sahip olduğunu düşünüyoruz. Hiyerarşinin alt seviyelerinde bulunmak, yiyeceklerden uzaklaştırılmak, sürekli saldırıya uğramak veya saldırgan kişileri izlemek gibi durumlar gerçekten kronik stres kaynağı olabilir.”

Amboseli Babun Projesi’nde çalışan bilim insanları, 1999’dan bu yana 300 babunun hareketlerini ve sağlık durumunu izleyerek stres hormonları üzerine detaylı analizler yaptılar. Yapılan araştırmalar sonucunda, yüksek glukokortikoid seviyelerine sahip dişi babunların genç yaşta ölme eğiliminde oldukları ortaya çıktı. Araştırmacılar ayrıca, glukokortikoid seviyelerinin sürekli yüksek olmasının ömrü 5,4 yıl kadar kısaltabileceğini belirledi. Araştırma sonuçları Science Advances dergisinde yayımlandı.

Campos’a göre, stres düzenleyici hormonların sağlık üzerindeki etkileri oldukça önemli. Stres tepkisinin gerekliliğine değinen Campos, aşırı stresin patojenlere karşı savunmasız hale getirerek kısa ömre yol açabileceğini vurguluyor.

Çalışmanın bulguları, artan glukokortikoid seviyelerinin kalp-damar hastalıkları ve bağışıklık sisteminin zayıflaması gibi sağlık sorunlarına yol açabileceğini gösteriyor. Ayrıca, glukokortikoid seviyeleri ile evrimsel uygunluk arasındaki bağlantı da vurgulanıyor.

Campos’un uyarısına rağmen, araştırmaların insanlar üzerine genelleme yapmak için dikkatli olunması gerektiğini belirtiyor. Yine de, babunların stres hormonları ve yaşam süresi arasındaki ilişkiyi incelemek için harika bir model olduğunu düşünüyor. Campos’a göre, babunlardaki sosyal yapı ve tepkilerin insanlara benzemesi, bu tür araştırmaların insanlar üzerindeki etkilerini anlamamıza yardımcı olabilir.

Çalışma sadece dişi babunları içeriyor çünkü erkek babunların takip edilmesi zor. Dişi babunlar genellikle aynı grupta kalarak yaşamlarını sürdürürken, erkek babunlar gruptan gruba geçerek akraba eşleşmelerini engelliyor.

Sonuç olarak, bu araştırma yabani hayvanlardaki kronik stresin ömrü nasıl etkilediğini anlamamıza yardımcı oluyor ve glukokortikoid seviyeleri ile sağlık arasındaki ilişkiyi vurguluyor. Babunlar, insanlar üzerinde yapılan araştırmalara ışık tutabilecek önemli bir model olabilir.

Yazar: Emily Cerf/Popular Science. Çeviren: Ozan Zaloğlu.

Babun Çalışması, Kronik Stresin Ömrü Nasıl Kısalttığını Gösteriyor yazısı ilk önce Popular Science üzerinde ortaya çıktı.