7 Haziran 2026 — İran ile yaşanan çatışmalar ve Hürmüz Boğazı’nın kapanması, dünya genelinde büyük bir petrol arz krizine yol açtı. Bu durum, küresel acil durum stoklarının hızla azalmasına neden oluyor. Uzmanlar, tedarik zincirindeki bu büyük kopmanın, haziran sonuna kadar ticari petrol stoklarını kritik seviyelere düşürebileceğini ve petrol fiyatlarının 2008’deki tarihi zirveleri yeniden test edebileceğini öngörüyor.
Ortadoğu’daki savaş ve Hürmüz Boğazı’nın deniz trafiğine kapatılması, emtia piyasalarında son yılların en büyük arz sorununu ortaya çıkardı. Bu durum özellikle Asya ekonomilerini derinden etkileyerek, ülkeleri acil eylem planları uygulamaya zorladı. DW muhabiri Srinivas Mazumdar’ın aktardığına göre, Uluslararası Enerji Ajansı (IEA), piyasalarda denge sağlamak ve fiyat istikrarını temin etmek amacıyla mart ayında sanayileşmiş ülkelerden 400 milyon varil petrolün piyasaya sürülmesini teşvik etti. Ancak, devam eden kriz bu rezervlerin ne kadar süre dayanabileceği sorusunu gündeme getiriyor.
Savaş öncesinde global ham petrol piyasalarında görülen arz fazlası, büyük ekonomilerin önemli miktarda stok oluşturmasına olanak tanımıştı. Kriz başladığında, dünya üzerindeki en büyük petrol rezervleri Çin’e ait olup, toplamda 1,4 milyar varil kapasitesine sahip. ABD, 413 milyon varil Stratejik Petrol Rezervi ile 411 milyon varil ticari stok bulundururken, Japonya’nın devlet kontrolündeki rezervi ise 263 milyon varil olarak kaydedildi. Avrupa Birliği (AB) üye ülkeleri, yasal olarak 90 günlük net ithalatı karşılayacak bir stok bulunduruyor. IEA’nın 400 milyon varillik müdahalesine Almanya (19,5 milyon), Fransa (14,6 milyon), İspanya (11,6 milyon) ve İtalya (10 milyon) varil ile katkı sağladı. Ayrıca, Hindistan 21 milyon varillik acil durum stoku ile yaklaşık 74 günlük tüketimi karşılayabiliyor. ABD’nin uyguladığı geçici yaptırım muafiyeti sayesinde denizlerde bekleyen milyonlarca varil Rus petrolü de Asya pazarına sunulmuş durumda.
Washington ile Tahran arasında olası bir diplomatik çözüm için umutlar sürse de, Hürmüz Boğazı’ndaki trafik hâlâ kapalı. IEA verilerine göre, küresel petrol stokları mart ve nisan aylarında toplamda 246 milyon varil azaldı ve bu rekor bir düşüş olarak kaydedildi. IEA Başkanı Fatih Birol, petrol stoklarının “sonsuz olmadığını” belirterek, üretim kapasitesinin eski seviyelerine dönmesinin zaman alacağını vurguladı. ABD’li yatırım bankası Goldman Sachs da benzer uyarılar yaparak, mevcut tüketim hızının devam etmesi durumunda ticari petrol stoklarının haziran sonuna kadar kritik seviyelere ineceğini ve fiyatların hızla yükselebileceğini bildirdi.
Artan jeopolitik risk ve arz endişeleri, ham petrol fiyatlarını zaten yüksek seviyelerde tutmaya devam ediyor. Columbia Üniversitesi Küresel Enerji Politikası Merkezi’nden Antoine Halff, krizin sürmesi durumunda Asya ülkeleri ve havacılık sektörünün en büyük zararı göreceğini, fiyat artışlarının ABD gibi güçlü üretici ülkeleri de etkileyeceğini belirtti. RBC Capital Markets Küresel Emtia Strateji Başkanı Helima Croft, piyasanın krizin boyutunu küçümsediğine dikkat çekerek, “Mevcut arz kaybı hızı devam ederse, haziran ayında toplam kaybın 1,5 milyar varile ulaşabileceğini” ifade etti. Bu durum, petrol fiyatlarını 2008’de görülen zirve seviyelerine çıkarabilir. Şu aşamada piyasayı dengeleyen tek unsur, yüksek fiyatlar sebebiyle talep düşüşüdür.
