İran, Umman ile Hürmüz Boğazı’nda iki ülke arasında kullanılacak yeni deniz yollarını belirleyen nihai anlaşmaya yaklaşıldığını açıkladı.
Ancak Tahran, stratejik su yolunun yeniden açılmasından önce ABD’nin tazminat ödemesi, yaptırımları kaldırması ve askeri tehditlere son vermesi dahil başka şartları da yerine getirmesi gerektiğini yineledi.
İsmi açıklanmayan bir ABD’li yetkili, Reuters’a yaptığı açıklamada, İran ile Umman’ın, Hürmüz Boğazı’ndan güvenli geçişin yeniden başlamasının önünü açabilecek bir anlaşmaya yakın olduğunu söylemişti.
Hürmüz, İran’ın şubat sonlarında Tahran’a karşı başlayan ABD ve İsrail saldırılarına karşılık boğazı kapatmasından önce petrol ve doğalgaz taşımacılığının başlıca güzergahlarından biriydi.
İran Dışişleri Bakanı Abbas Arakçi pazar günü, Umman ile boğaz konusunda varılacak anlaşmanın “son safhada” olduğunu söyledi.
Arakçi, cumartesi günü yaptığı açıklamadaki tutumunu da tekrarlayarak ABD’nin Tahran’ın bazı taleplerini karşılamaması halinde İran’ın boğazı yeniden açmayacağını belirtti.
İran’ın Mehr haber ajansının Arakçi’den aktardığına göre anlaşma, ABD’nin bu şartları yerine getirmesi ve boğazın yeniden açılmasının ardından kullanılacak yeni deniz yollarını belirleyecek.
Arakçi, İran ile ABD arasında doğrudan görüşme yapılmadığını, Washington haziranda imzalanan geçici anlaşmayı ihlal ettiği müddetçe Tahran’ın da doğrudan görüşmelere başlamayacağını söyledi.
Tarafların aracılar vasıtasıyla mesaj alışverişinde bulunduğunu da ekledi.
ABD Başkanı Donald Trump ise Axios’a verdiği mülakatta, ABD’nin İran konusunda “düşük profilli” hareket ettiğini söyledi:
“Onlarla yalnızca yarı yarıya müzakere ediyoruz. İran’ı, devasa enflasyonunu ve parasının kalmamış olmasını sadece izliyoruz.”
Arakçi, boğazın yeniden açılmasının şartlarından birinin, ABD’nin İran’a yönelik geniş çaplı saldırılarında verdiği zarar için tazminat ödemesi olduğunu söyledi.
İran’ın en yüksek güvenlik merciinin sekreteri Muhammed Bakır Zülkadr da diğer talepleri sıraladı.
Bunlar arasında ABD’nin İran’a yönelik yeni tehditlere son vermesi; İran ile Lübnan, Filistin, Yemen ve Irak’taki müttefiklerine karşı saldırıların durdurulması; Körfez’deki ABD deniz ablukasının kaldırılması; İran’a uygulanan yaptırımların sona erdirilmesi ve dondurulan İran varlıklarının serbest bırakılması var.
ABD ve İsrail, beş aydan uzun süre önce İran’a hava saldırıları başlatmıştı.
Trump, saldırıların İran İslam Cumhuriyeti’nin nükleer silah geliştirmesini önlemeyi ve bölgeyi tehdit etme kabiliyetini zayıflatmayı amaçladığını söylemişti.
Washington ile Tahran haziranda ateşkes üzerinde anlaşmış, ancak ABD temmuzda Körfez’deki İran gemilerine yeniden abluka uygulamaya başlamıştı.
Tahran, bu kararın o tarihe kadar zaten bozulmuş bulunan ateşkesi ihlal ettiğini bildirmişti.
Reuters’a isminin açıklanmaması şartıyla konuşan ABD’li yetkili, “Ticari gemiciliğin engelsiz biçimde yeniden başlamasını sağlayacak anlaşma ilan edildiğinde ABD, İran limanlarına uygulanan ablukayı kaldıracak” dedi.
Yetkili, ABD’nin atacağı adımların İran’ın taahhütlerini yerine getirmesine bağlı olacağını da söyledi.
ABD’nin açıklamaları, Reuters’a konuşan kaynakların Hürmüz Boğazı’ndan Körfez’e giren gemi trafiğinin denetimini Tahran’a bırakacağını söylediği anlaşmaya giden yolda hassas bir sıralama yapılması gerektiğine işaret etti.
Denizcilik şirketleri ise böyle bir düzenlemenin kolaylıkla uygulanamayacağını belirtmişti.
Birleşik Arap Emirlikleri cumartesi günü, İran’ın ülkenin devlet petrol şirketiyle bağlantılı bir gemiye saldırdığını açıkladı.
İran Devrim Muhafızları daha önce, İran’ın izni olmadan boğazdan geçmeye çalıştığını söylediği gemilere saldırmıştı.
İran’ın Hürmüz Boğazı’ndaki gemilere yönelik saldırılarına, Yemen’deki müttefiki Husilerin artan saldırıları da eşlik etti.
Husiler, Arap Yarımadası’nın öteki tarafında, Kızıldeniz ile Aden Körfezi arasındaki bir başka kritik petrol geçiş noktasında gemileri hedef aldı.
Husiler geçen ay ayrıca, Suudi Arabistan’ın Yemen’de kendilerine abluka uyguladığını ileri sürerek Kızıldeniz’de bu ülkeye karşı deniz ablukası ilan etti.
Riyad bu suçlamayı reddediyor ve Yemen’in uluslararası alanda tanınan hükümetini destekliyor.
Yemenli grup, pazar günü Saudi Aramco’nun Cizan’daki rafinerisine saldırdığını açıkladı.
Saldırı, Suudi Arabistan’ın ABD ile İsrail’in Şii İran’a karşı yürüttüğü savaşın yol açtığı bölgesel istikrarsızlığın artması üzerine Sünni Müslüman müttefikleri Türkiye ve Pakistan ile savunma anlaşması imzalamasından iki gün sonra meydana geldi.
Suudi Arabistan Enerji Bakanlığı, rafineride yangın çıktığını, daha sonra söndürüldüğünü ve yaralanan olmadığını bildirdi. Bakanlık yangının sebebine ilişkin bilgi vermedi.
Dışişleri Bakanı Hakan Fidan, yeni ittifakın İran’a veya başka herhangi bir ülkeye karşı kurulmadığını, genel mahiyette bir güvenlik desteği taahhüdü taşıdığını söyledi.
Yemen’de Husiler ile hükümet kuvvetleri arasındaki çatışmalar da şiddetlendi.
Yemen ordusu pazartesi günü, Kızıldeniz kıyısındaki Muha liman şehrine düzenlenen Husi saldırısında askerler ve siviller dahil yedi kişinin öldüğünü açıkladı.
Ordu, saldırıya katılan 11 Husi insansız hava aracının hava savunma sistemlerince önlenerek düşürüldüğünü bildirdi.
The post İran, Hürmüz’ün açılmasını tazminat ve yaptırımların kalkmasına bağladı first appeared on Kilis Egitim.
